چهارشنبه 2 خرداد 1397

به سایت موسسه آموزشی فرزانگان خوارزمی خوش آمدید.میزبانان شما در سایت جامع اینترنتی خوارزمی:دکتر محمود شیرزاد-مهندس سعید ابراهیمی

empty    

 
 

 

فعالیتهای فرهنگی ، آموزشی
تمرکز و دقت

انسان براي موفقيت در فعاليت‌هاي خود نيازمند تمركز است. اگر بتوانيم هنگام انجام هر كاري فقط روي كار خود تمركز كنيم، عملاً موفقيت ما به ميزان چشمگيري افزايش خواهد يافت، مثلاً هنگام ورزش صرفاً روي انجام حركات ورزشي خود و هنگام مطالعه روي كتاب خود و يا هنگام فعاليت هنري (موسيقي، نقاشي، خطاطي و...) روي فعاليت هنري خود تمركز و توجه كنيم.

مطالعه جدي‌ترين فعاليتي است كه تمركز در آن نقش اساسي و محوري دارد. شايد بارها حين مطالعه متوجه شده‌ايد كه فقط چشمانتان از روي عادت بين كلمات و خطوط مي‌دود بدون آن كه حواستان به آن باشد، اين موضوع ممكن است شما را خسته و كسل كرده، وقت زيادي از شما بگيرد و به تدريج ميل و انگيزه مطالعه را در شما كمرنگ كند. يا اتفاق افتاده است كه گاهي به كلمه‌اي خيره و در افكار خود غوطه‌ور شده‌ايد، اين‌ها همه نشانه پرش ذهن و نبود تمركز است.

شايد شما هم گاهي بعد از امتحان، افسوس سئوالاتي را خورده‌ايد كه هر چند پاسخ آن‌ها را مي‌دانسته‌ايد، نتوانسته‌ايد به آن‌ها پاسخ دهيد و يا هستند دانش‌ آموزاني كه با داشتن اطلاعات بالا در امتحانات نمراتي را از دست داده‌اند كه مهم‌ترين عامل اين گونه مسائل بي‌دقتي آن‌ ها بوده است.

به طور كلي نبود تمركز و بي‌دقتي، از رايج‌ترين مشكلات دانش‌ آموزان از دوره ابتدايي تا زمان ورود به دانشگاه است. مطالعات نشان ميدهد كه تمركز يك امور ذاتي نيست بلكه اكتسابي است كه مي‌توان با تمرين روز به روز آن را تقويت كرد.

يقيناً با افزايش تمركز و دقت خواهيم توانست در زمان كمتر مطالب بيشتري را مطالعه كنيم از يادگيري و آرامش بالاتري برخوردار شويم در اين مجموعه با علل و عوامل به وجود آورنده حواس‌پرتي و راهكارهاي مقابله با آن بيشتر آشنا خواهيد شد.



تمركز چيست؟

تمركز يعني توانايي حفظ توجه روي موضوعي معين كه كاملاً ارادي است. به تعبيري ديگر تمركز حواس رساندن عوامل حواس پرتي به حداقل ممكن است. دقت به معني خوب ديدن، خوب شنيدن و توجه براي خوب فهميدن است.

از جمله عوامل موثر بر تمركز و دقت مي‌توان موارد زير را برشمرد:

 

ـ علاقه و انگيزه

مهمترين عاملي كه باعث ايجاد تمركز و دقت مي شود، علاقه داشتن به آن موضوع است، مثلاً دانش‌آموزي كه به درس رياضي علاقه ندارد در هنگام مطالعه اين درس هم تمركز كمتري دارد ولي هنگام تماشاي مسابقه فوتبال داراي ذهني متمركز است (اگر به آن علاقه‌مند باشد).

تا علاقه نباشد، تمركز نيست و تا تمركز نباشد، حافظه نيست و تا حافظه نباشد، يادگيري و موفقيت تحصيلي نيست، پس حلقه اول اين زنجيره علاقه است.


ـ ميزان و شدت اطلاعات دريافتي

شدت محرك‌ ها نيز بر ميزان دقت ما تاثير گذارند. دروسي كه عميق تر و با صرف وقت و انجام تمرين بيشتر خوانده شوند، بهتر به خاطر سپرده مي‌شوند.


ـ هدف و انتخاب

از محرك هاي محيطي، ما فقط آن‌هايي را درك مي‌كنيم و مي‌فهميم كه مورد انتخاب و هدف ما بوده‌اند. مثلاً وقتي مشغول مطالعه هستيم، صداهاي فراواني مانند ماشين، صحبت با ديگران، تلويزيون و ... به گوش ما مي‌رسد ولي ما به آن‌ها توجهي نمي‌كنيم چون آن‌ها را انتخاب نكرده‌ايم.



افزايش دقت و تمركز در كلاس درس

ـ در كلاس جايي بنشينيد كه از عوامل مزاحم به دور باشيد. معمولاً وسط كلاس احساس امنيت بشتري وجود دارد ولي در عوض رديف‌هاي آخر و كناره‌هاي كلاس معمولاً جاي مناسبي براي ايجاد تمركز و يادگيري نيست.

ـ براي تمركز بيشتر يك تونل فرضي بين خود و معلمتان در نطر بگيريد، به طوري كه خارج از آن را نه بينيد و نه بشنويد.

ـ شما به آموختن همه درس‌ها نيازمنديد و داشتن علاقه به هر درس موجب افزايش تمركز در آن درس است، پس در تمام دروس با انگيزه و علاقه در كلاس حاضر شويد تا شنيدن و ديدن شما با دقت و تمركز بيشتر همراه شود.

ـ هنگام گوش دادن به درس در كلاس از انجام كارهاي ديگر مثلاً مطالعه كتاب درس ديگر و صحبت با دوستان اكيداً خودداري كنيد.

ـ اگر به جاي شنيدن به نوع نشستن و ايستادن و يا لباس معلم توجه كنيد، دقت شنوايي شما كم مي‌شود.

ـ سرعت فكر كردن 4 تا 10 برابر حرف زدن است پس سعي كنيد آن چه را كه از معلم مي‌شنويد، بفهميد.
ـ حتي اگر ارائه مطالب درس توسط معلم ضعيف باشد خود را اسير لهجه و كلمات نامناسب معلم نكنيد و به فهم و منظور كلمات او بيشتر توجه كنيد.

ـ هشدارهاي كلامي معلم مانند «مهم است»، «توجه كنيد» و ... همچنين هشدارهاي غيركلامي او مانند حركت دست و چهره و تغيير لحن او را مد نظر قرار دهيد.

ـ به ياد داشته باشيد هيجان و احساس ‌هاي منفي مانند خشم در كلاس از تمركز مي‌كاهد.

ـ در كلاس اگر درس دادن معلم را با معلم ديگري كه در ذهن داريد، مقايسه كنيد يقيناً از تمركز و دقت شما در كلاس كاسته مي‌شود.


تمرين‌هايي براي افزايش تمركز و دقت

نگاه كردن به يك جسم: يك مداد، يك سيب و يا هر شئي ديگر را انتخاب كنيد و به آن خيره شويد، سعي كنيد فكر خود را روي آن متمركز كنيد. فكر شما مانند يك حيوان گريز پا فرار مي‌كند و پس از چند ثانيه متوجه مي‌شويد كه ذهنتان متمركز نيست. دوباره سعي كنيد كه فكرتان را بر روي آن جسم متمركز كنيد. اين تمرين را هر روز به مدت 2 تا 5 دقيقه انجام دهيد. مطمئن باشيد پس از مدتي پرش ذهن شما كمتر خواهد شد.

 

ديدن يك جسم با چشم بسته: پس از چند روز ديدن اشيا با چشم باز، در جايي آسوده بنشينيد و همان جسم را در ذهن خود تصوير كنيد و آن را ببينید و به آن فكر كنيد.

 

شمارش اعداد: اين تمرين بهتر است هنگام خوابيدن انجام شود. كافي است اعداد را به صورت برجسته و رنگي تجسم كنيد. براي مثال يك، آبي برجسته، دو، سبز برجسته، سه، قرمز برجسته و ... حال اعداد را بشماريد، در مرحله بعد مي‌توانيد يكي در ميان بشماريد و يا برعكس بشماريد.


دايره‌هاي متحد المركز: نقطه‌اي را به قطر يك سانتي متر به عنوان مركز ديد قرار داده و اولين دايره را پيرامون نقطه با فاصله‌اي بسيار كم رسم كنيد. فاصله دايره دوم را چند ميلي متر بيشتر و به همين ترتيب ادامه دهيد. بعد در فاصله دو متري از اين صفحه قرار بگيريد و آخرين دايره را در نظر بگيريد و روي آن تمركز كنيد، بعد از مدتي تمرين مشاهده خواهيد كرد كه دايره بزرگ‌تر ضخيم‌تر از دايره‌هاي ديگر به نظر خواهد رسيد، بعد به سراغ دايره‌هاي بعدي برويد تا به نقطه مركزي برسيد. در مرحله بعد از نقطه مركزي آغاز كنيد و به سمت دايره بزرگ تر حركت كنيد.


تمركز روي يك تصوير ثابت: زماني را انتخاب كنيد، هر زماني كه دوست داريد مثلاً ساعت 9 شب و به مدت يك ماه هر روز ساعت 9 شب به يك موضوع ويژه فكر كنيد و حداقل هر پنج شب متوالي به يك تصوير ثابت فكر كنيد، بعد اگر احساس كرديد آن تصوير ديگر در شما ايجاد انگيزه نمي‌كند، مي‌توانيد تصوير را عوض كنيد. در صورت تمرين متوجه خواهيد شد كه رفته رفته ميزان پرش ذهن شما كاهش مي‌يابد.

 

شستن چشم‌ها در آب زلال: چون بيشترين حجم ورودي اطلاعات از راه چشم انجام مي‌شود، براي تقويت حس بينايي، چشم‌هاي خود را داخل يك كاسه آب سرد باز كنيد و ببندند تا چند دقيقه اين كار را ادامه دهيد. همچنين از مصرف موادي كه داراي ويتامين ث هستند، غافل نشويد. مانند مصرف روزانه يك ليوان آب هويچ و يك عدد گوجه فرنگي و ...

 

لب‌خواني كنيد: براي تقويت حس بينايي خود گاهي صداي تلويزيون را قطع كرده و تلاش كنيد با استفاده از لب خواني كلمات را دريابيد.

يقيناً براي تقويت حواس پنج‌گانه تمرين‌هاي بسيار ديگري هم است كه از توضيح آنها صرف نظر مي‌شود، مثل تشخيص ميوه‌ها و غذاها با چشمان بسته براي تقويت حس بويايي، تشخيص سازها هنگام شنيدن موسيقي براي تقويت حس شنوايي، تشخيص اجسام با نوك انگشتان براي تقويت حس لامسه و ...

 

راهکار های تقویت تمرکز و دقت:

- حواست را جمع کن: شیوه ای ساده ولی بسیار موثر است. وقتی حواستان پرت و ذهنتان سرگردان است، مرتب به خودتان هشدار دهید که «حواست را جمع کن». ممکن است این عمل را صد ها بار در هفته انجام دهید ولی مطمئن باشید که در روز های آینده قدرت تمرکزتان بیشتر خواهد شد.

- تلفظ درست کلمات: یکی از عوامل کم دقتی تلفظ نادرست کلمات است، از دوستی بخواهید هنگام خواندن یک متن، کلماتی را که دقیق تلفظ نمی کنید، علامت گذاری کند تا شما متوجه اشتباه خود بشوید.

ثبت عوامل حواس پرتی: ساده ترین روش مقابله با حواس پرتی و ایجاد تمرکز، یادداشت کردن حواس پرتی های ذهنی بر روری کاغذ است. پیشنهاد می شود هنگام مطالعه یک برگ کاغذ کنار خود بگذارید و هر موضوعی که ذهنتان را مشغول کرد، بر روی آن یادداشت کنید. با این عمل، بار ذهنی شما تخلیه شده و آمادگی برای مطالعه افزایش می یابد، مثلاً اگر یادتان آمد کاری انجام دهید و یا به کسی تلفن بزنید و ... آن را خلاصه یادداشت کنید تا نگران فراموش کردن آن نباشید.

- فعالانه مطالعه کنید: راننده ای را در نظر بگیرید که وقتی با سرعت پایین حرکت می کند، می تواند کار های متفرقه زیادی را انجام دهد مثلاً جهت آئینه را درست کند، آب بخورد، با همراهان صحبت کند و ... . ولی زمانی که با سرعت بالا رانندگی می کند فقط می تواند هر از چند گاهی در آئینه نگاه کند و مجبور است تمامی حواس خود را به رانندگی معطوف نماید، در مطالعه هم به همین صورت است.

- یادداشت برداری: در هنگام مطالعه یادداشت برداری نکته های کلیدی و مهم موجب افزایش تمرکز و دقت می شود.

- توقف کن: هر وقت احساس کردید که فکرتان از موضوع منحرف شده به خود دستور دهید «توقف کن» و سپس محل مطالعه را ترک کنید و تنش را از بین ببرید و دقیقه ای بعد دوباره به محل مطالعه باز گردید.

- روش عنکبوتی: اگر تار عنکبوتی را تحریک کنید، تار تکان می خورد و عنکبوت از خودش واکنش نشان می دهد ولی وقتی چندین بار این حرکت را تکرار کنید، خواهید دید که عنکبوت دیگر نسبت به حرکت تار هیچ عکس العملی از خود نشان نمی دهد و متوجه می شود که حشره ای به دام نیافتاده است. با استفاده از این روش ذهن خود را پرورش داده و در برابر حواس پرتی تسلیم نشوید. وقتی کسی داخل اتاق می شود و یا در با صدای بلند به هم می خورد، اجازه ندهید حواستان پرت شود، باید تمرکزتان را برای هدفی که در ذهن دارید حفظ کنید.

- هنگام مطالعه برای کنترل چشم و تمرکز بر روی کلمات از یک راهنما مانند انگشت دست یا یک قلم استفاده کنید.

کیفیت سایت جدید خوارزمی را چگونه ارزیابی می کنید؟
نیاز به محتوای بیشتر
متوسط
خوب

 

 

  بازديد کل : 2221850 نفر   - 376700 ip   بازديد امروز : 155 نفر   - 67 ip   بازديد ديروز : 2632 نفر   - 499 ip   آنلاين : 10 نفر